Jaki miód na przeziębienie? Co wiadomo o miodzie i kaszlu.

Kubek ciepłej herbaty, koc i łyżeczka miodu. Sprawdzamy, co nauka mówi o miodzie przy kaszlu i przeziębieniu, jaki miód wybrać i jak go podawać, żeby nie stracił tego, co w nim najcenniejsze.

Redakcja Mr.PolBee12 listopada 20265 min czytania

Kubek ciepłego naparu z cytryną i kwiatem lipy, słoik miodu z drewnianą łyżką, imbir i przekrojona cytryna na drewnianym stole wieczorem.

Przygotowanie próbki do badania. Zdjęcie z materiałów Mr.PolBee.

Najważniejsze na początek

Miód nie jest lekiem, ale od pokoleń ma stałe miejsce w domowej apteczce. Badania wskazują, że może łagodzić kaszel i inne objawy przeziębienia. Najlepiej sprawdza się jako uzupełnienie odpoczynku, picia płynów i, gdy trzeba, porady lekarza.

Dlaczego miód kojarzy się z przeziębieniem?

Gdy wieczory robią się długie i chłodne, wielu z nas odruchowo sięga po słoik miodu. U babci była to łyżeczka do herbaty, mleko z miodem przed snem albo napar z lipy. Ta tradycja nie wzięła się znikąd: miód jest gęsty, słodki i przyjemnie otula gardło.

Warto jednak oddzielić tradycję od obietnic. Miód może przynieść ulgę i być miłym elementem wieczornego rytuału. Nie zastąpi natomiast leczenia, gdy infekcja się przedłuża albo pojawiają się niepokojące objawy.

Czy miód naprawdę pomaga na kaszel?

Miód to przede wszystkim cukry i woda, ale zawiera też niewielkie ilości enzymów, kwasów organicznych i związków fenolowych o działaniu przeciwutleniającym. Ciemniejsze miody zwykle mają ich więcej niż jasne.

Najlepiej przebadany jest wpływ miodu na kaszel. Przegląd Cochrane z 2018 roku, obejmujący badania u dzieci powyżej 1. roku życia, wskazuje, że miód prawdopodobnie łagodzi kaszel lepiej niż brak leczenia czy placebo. Autorzy zaznaczają jednak, że jakość dowodów jest niska lub umiarkowana, a badania były niewielkie.

Zespół z Uniwersytetu Oksfordzkiego w przeglądzie z 2020 roku doszedł do podobnych wniosków u dorosłych i dzieci. Miód okazał się skuteczniejszy niż standardowe postępowanie w łagodzeniu objawów infekcji górnych dróg oddechowych, zwłaszcza częstotliwości i nasilenia kaszlu. Jedno z wyjaśnień jest proste: gęsty miód powleka podrażnione gardło i zmniejsza uczucie drapania.

Źródła: Cochrane, Uniwersytet Oksfordzki.

Jaki miód na przeziębienie wybrać?

Każdy miód nektarowy i spadziowy może być częścią jesiennego rytuału. Kilka odmian ma jednak swoją szczególną, wieloletnią tradycję:

Lipowy: tradycyjnie sięga się po niego przy przeziębieniu i dla rozgrzania. Ma wyrazisty, lekko miętowy aromat i dobrze komponuje się z ciepłym naparem.
Spadziowy z drzew iglastych: ciemny, mniej słodki, o żywicznej nucie. Spadź zwykle zawiera więcej składników mineralnych niż miody nektarowe, co widać m.in. w wyższej przewodności elektrycznej.
Gryczany: intensywny, ciemny i lekko pikantny. Należy do miodów bogatszych w związki fenolowe i przeciwutleniacze.
Malinowy: łagodny i delikatny w smaku, dlatego często chętniej jedzą go dzieci (powyżej 1. roku życia).

Wybieraj przede wszystkim miód, który lubisz i który dobrze pasuje do Twojej kuchni. Jeśli zależy Ci na konkretnej odmianie, sprawdź na etykiecie jej nazwę i kraj pochodzenia.

Źródła: Dyrektywa Rady 2001/110/WE, FAO.

Czy można dodawać miód do gorącej herbaty?

Wrzątek to najczęstszy błąd. Naturalne enzymy w miodzie są wrażliwe na ciepło, a wysoka temperatura przyspiesza też powstawanie HMF. Nie ma jednej magicznej granicy. Liczy się zarówno temperatura, jak i czas, więc im goręcej i dłużej, tym większe zmiany. Więcej o tym przeczytasz w artykule „W jakiej temperaturze miód traci właściwości?”.

W praktyce wystarczy prosta zasada: najpierw zaparz herbatę lub napar, a miód dodaj, gdy napój przestygnie na tyle, że można go swobodnie pić.

Na noc możesz też przygotować wodę z miodem. Rozpuść łyżeczkę miodu w szklance letniej wody i odstaw przy łóżku. Rano albo w nocy masz pod ręką łagodny napój, który nawilży gardło.

Źródła: FAO.

Jak zrobić napar z miodem, cytryną i imbirem?

To prosty, rozgrzewający napój na chłodne wieczory.

Składniki na 1 kubek:

kawałek świeżego imbiru (ok. 2 cm), pokrojony w plasterki,
250 ml wody,
sok z ćwiartki cytryny,
1–2 łyżeczki miodu, np. lipowego lub gryczanego,
opcjonalnie: mały ząbek czosnku, drobno posiekany, dla osób, które lubią wyraźny smak.

Przygotowanie:

Zalej imbir (i ewentualnie czosnek) gorącą wodą i odstaw na 10 minut pod przykryciem.
Przecedź napar i poczekaj, aż przestygnie do temperatury picia.
Dodaj sok z cytryny i miód, wymieszaj i pij od razu.

Przygotowuj napar na bieżąco. Jeśli robisz większą porcję mieszanki miodu z dodatkami, trzymaj ją w lodówce i zużyj w ciągu kilku dni.

Warto zapamiętać

Miód to ciepły, smaczny sprzymierzeniec jesiennych wieczorów, a nie lek. Dodawaj go do napojów, które już przestygły, i daj organizmowi to, czego potrzebuje najbardziej: odpoczynek, płyny i czas.

Pytania po lekturze

Czy mogę dać miód małemu dziecku na kaszel?

Tylko dziecku, które skończyło 1. rok życia. Niemowlętom nie podaje się miodu w żadnej postaci ze względu na ryzyko botulizmu niemowlęcego.

Kiedy zamiast miodu potrzebny jest lekarz?

Gdy objawy się nasilają, utrzymuje się wysoka gorączka, pojawia się duszność, ból w klatce piersiowej albo kaszel trwa dłużej niż 2–3 tygodnie. U małych dzieci, seniorów i osób przewlekle chorych warto skonsultować się z lekarzem wcześniej.